როდესაც არგუმენტები მთავრდება, იწყება მუქარა. როდესაც სიმართლეს პასუხს ვერ უპირისპირებენ, ჩნდებიან ფეიქ-პროფილები, იწყება შეურაცხყოფა, ოჯახის წევრებზე თავდასხმა და დაშინების მცდელობა. სწორედ ასეთ პროცესთან გვაქვს საქმე ბოლო ორი დღის განმავლობაში.

აგონიის სუნი მცემს!

ვიტყოდი, ანგელოზები დავაფრთხეთ-მეთქი, მაგრამ ამათ ანგელოზები არ ჰყავთ.

როგორც ჩანს, გარკვეულ წრეებში ნერვებმა საბოლოოდ უმტყუნა. ყველაფერი, რაც აქამდე მოჩვენებითი თავშეკავების ნიღბის ქვეშ იმალებოდა, ერთბაშად ამოხეთქა — ფეიქ-ანგარიშები, გინება, მუქარა, სხვის პირად ცხოვრებაში ქექვა, ოჯახის წევრების შეურაცხყოფა და ჟურნალისტზე ფსიქოლოგიური ზეწოლის მცდელობა.

ნიღაბი ჩამოვარდა და ის, რაც მის მიღმა გამოჩნდა, უკვე ყოველგვარ კომენტარზე მეტყველებს.

ბოლო 48 საათის განმავლობაში ახლადშექმნილი სოციალური ქსელის ანგარიშებიდან არაერთი მუქარის შემცველი შეტყობინება მივიღე. მათი შინაარსი სცდება ყოველგვარი კრიტიკის, მწვავე პოლემიკისა თუ ემოციური დაპირისპირების ფარგლებს.

„ტრასაზე გამოგისვენებთ“, „დაგცხრილავთ“, „დაგწვავთ“ — ეს იმ შეტყობინებების მხოლოდ ნაწილია, რომლებიც ჩემთან გამოიგზავნა.

მუქარის ავტორები არ შემოიფარგლებიან მხოლოდ ჩემი მისამართით გამოთქმული აგრესიით. ისინი ეხებიან ჩემს ოჯახს, წარმომავლობასა და პირად ცხოვრებას. ამასთანავე, კონკრეტული ანგარიშებიდან ნახსენები არიან იმ საქმის მოწმეებიც, რომელსაც ჟურნალისტურად ვაშუქებ. ეს გარემოება აჩენს საფუძვლიან კითხვებს, ხომ არ უკავშირდება აღნიშნული ქმედებები გამოძიების მონაწილე პირებზე ზემოქმედების მცდელობას.

განსაკუთრებით საყურადღებოა ერთ-ერთი ფეიქ-ანგარიშის მოქმედება.

ანგარიში, რომელიც თავდაპირველად „თამი გვერძიძის“ სახელით მოქმედებდა, მოგვიანებით „Anton Antoni“-ს სახელით გამოჩნდა. მას შემდეგ, რაც, სავარაუდოდ, მისი მმართველი მიხვდა, რომ მუქარის შემცველი მიმოწერა უკვე დაფიქსირებული მქონდა, შეიცვალა ანგარიშის სახელი, წაიშალა შეტყობინებები, ხოლო შემდეგ თავად ანგარიშიც გაუქმდა.

ეს გარემოებები აჩენს ეჭვს, რომ ადგილი შეიძლება ჰქონდეს ციფრული კვალის დაფარვის მცდელობას.

მაგრამ უნდა ახსოვდეთ ერთი მარტივი ჭეშმარიტება: სოციალური ქსელიდან შეტყობინების წაშლა ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ მისი კვალი ყველა სისტემიდან გაქრა. სწორედ ამიტომ არის აუცილებელი სამართალდამცავი ორგანოების დროული რეაგირება და შესაბამისი ციფრული მტკიცებულებების მოპოვება, ვიდრე მათი შენახვის შესაძლებლობა არსებობს.

ეს უკვე მხოლოდ ჟურნალისტის პრობლემა აღარ არის

მინდა, საჯაროდ მივმართო საქართველოს პროკურატურას.

აღნიშნული ფაქტები საჭიროებს დაუყოვნებლივ სამართლებრივ შეფასებას.

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 151-ე მუხლი ითვალისწინებს პასუხისმგებლობას მუქარისთვის, ხოლო 151¹ მუხლი — ადევნებისთვის, შესაბამისი სამართლებრივი წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში.

გარდა ამისა, კოდექსის 372-ე მუხლი ეხება გამოსაკითხ პირზე, მოწმეზე, დაზარალებულსა და სხვა შესაბამის პირებზე უკანონო ზემოქმედებას.

სწორედ ამიტომ ვითხოვ, გამოძიებამ შეისწავლოს, იკვეთება თუ არა აღნიშნულ ქმედებებში ამ დანაშაულების ნიშნები და არსებობს თუ არა კავშირი ჩემ მიმართ გამოთქმულ მუქარებსა და იმ საქმის მონაწილეებზე შესაძლო ზეწოლას შორის.

მოვითხოვ, საქართველოს პროკურატურამ და შესაბამისმა საგამოძიებო ორგანოებმა კანონით გათვალისწინებული წესით უზრუნველყონ „Meta“-სგან იმ ანგარიშებთან დაკავშირებული მონაცემების დროული გამოთხოვა და შენარჩუნება, რომლებიც მოქმედებდნენ შემდეგი სახელებით:

„თამი გვერძიძე“ / „Anton Antoni“;

„ეთო ეთო“;

„Meri Marusi“.

გამოძიების ინტერესებიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია ანგარიშების შექმნის თარიღების, სახელების ცვლილების ისტორიის, შესაძლო IP-მისამართების, სარეგისტრაციო მონაცემებისა და სხვა ხელმისაწვდომი ტექნიკური ინფორმაციის მოპოვება.

ასევე აუცილებელია დადგინდეს, ვინ მართავდა ამ ანგარიშებს, მოქმედებდნენ თუ არა მათი მმართველები კოორდინირებულად და ჰქონდათ თუ არა რაიმე კავშირი იმ საქმის მონაწილეებთან, რომელსაც ჟურნალისტურად ვიკვლევ.

განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს იმ მოწმეების უსაფრთხოებაც, რომელთა მიმართ შესაძლო ზეწოლის ფაქტზე, ჩემთვის არსებული ინფორმაციით, გამოძიება უკვე მიმდინარეობს.

ყველა შესაბამისი მიმოწერა და სკრინშოტი შენახული მაქვს და მზად ვარ, ისინი სამართალდამცავ ორგანოებს გადავცე.

როდესაც სიმართლის ეშინიათ, იწყებენ დაშინებას

ამ პროცესში ჩემთვის ყველაზე საინტერესო ის ისტერიკული რეაქციაა, რომელიც ჟურნალისტურ მოკვლევას მოჰყვა.

როდესაც დასმულ კითხვებზე პასუხები არ აქვთ, როდესაც დოკუმენტებზე საუბარს თავს არიდებენ და როდესაც საჯარო ინტერესის საგნად ქცეულ გარემოებებს ვერ განმარტავენ, იწყება შეტევა არა ფაქტებზე, არამედ იმ ადამიანზე, რომელიც ამ ფაქტებს იკვლევს.

ჩნდებიან ადამიანები, რომლებიც მზად არიან, სხვის ოჯახში იქექონ, პირადი შეურაცხყოფებით ილაპარაკონ და მუქარით მიაღწიონ იმას, რასაც არგუმენტებით ვერ აღწევენ.

თუმცა ამგვარი მეთოდები მხოლოდ ახალ კითხვებს აჩენს: რატომ იწვევს კონკრეტული გარემოებების მოკვლევა ასეთ აგრესიას? ვის ინტერესებში შეიძლება შედიოდეს ჟურნალისტური საქმიანობის შეფერხება? რატომ ცდილობენ ანონიმური ანგარიშებიდან იმ ადამიანების ხსენებასაც, რომლებიც საქმის მოწმეები არიან?

ამ კითხვებზე პასუხი უნდა გასცეს გამოძიებამ.

არ ვაპირებ ვინმეს დანაშაულის წინასწარ გამოცხადებას, მაგრამ არც იმას დავუშვებ, რომ მუქარა, შეურაცხყოფა და ფსიქოლოგიური ზეწოლა ჩვეულებრივ სოციალურ დაპირისპირებად გასაღდეს.

ჟურნალისტის საქმიანობის შეზღუდვის მცდელობა მუქარით მხოლოდ ერთი ადამიანის წინააღმდეგ მიმართული ქმედება არ არის. ეს პირდაპირ ეხება საზოგადოების უფლებას, მიიღოს ინფორმაცია იმ საკითხებზე, რომელთა გასაჯაროებაც შესაძლოა ვიღაცისთვის არასასურველი იყოს.

აგონიის ბოლო ეტაპი — როდესაც ნიღბებიც აღარ შველით

როდესაც ადამიანს ეჩვენება, რომ ფინიშის ხაზი ახლოსაა და შედეგი მისთვის არასასურველი შეიძლება აღმოჩნდეს, ხშირად სწორედ მაშინ იწყებს ყველაზე ხმამაღლა ყვირილს.

სწორედ ასეთი შთაბეჭდილება მრჩება მიმდინარე მოვლენების შემხედვარეს.

რამდენიმე დღის განმავლობაში განვითარებულმა პროცესებმა კიდევ ერთხელ დამარწმუნა, რამდენად მნიშვნელოვანია ჟურნალისტური მოკვლევის გაგრძელება, დოკუმენტების შესწავლა და თითოეული გარემოების თანმიმდევრული გადამოწმება.

არ მაინტერესებს, რამდენ ახალ ფეიქ-პროფილს შექმნიან, რამდენ შეურაცხმყოფელ კომენტარს დაწერენ ან კიდევ რამდენჯერ შეეცდებიან ყურადღების გადატანას მთავარი საკითხებიდან.

მე პასუხებს ვეძებ დოკუმენტებში, რეესტრებში, ფინანსურ ჩანაწერებსა და ფაქტებში.

მუქარა გამოძიების საგანი უნდა გახდეს, ხოლო ჟურნალისტური კითხვები — პასუხგაცემული.

საქართველოს პროკურატურას მოვუწოდებ, სათანადო რეაგირება მოახდინოს და უზრუნველყოს, რომ არც ჟურნალისტი და არც მოწმე არ აღმოჩნდეს დაუცველი შესაძლო ზეწოლის წინაშე.

ჟურნალისტს მუქარით ვერ გააჩუმებთ. მოწმეზე ზეწოლა სიმართლეს ვერ შეცვლის. ფეიქ-პროფილის გაუქმება კი პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების გარანტია არ არის.

ბოლოს კი მათ, ვისაც ჰგონია, რომ მსგავსი მეთოდებით ჩემს საქმიანობას შეაფერხებს, მხოლოდ ერთს ვეტყვი:

თქვენ შეგიძლიათ განაგრძოთ ყვირილი, შეურაცხყოფა და ანონიმური ანგარიშების შექმნა.

მე კი რეესტრს ვკითხულობ.

და, როგორც ჩანს, სწორედ ეს გაშინებთ ყველაზე მეტად.

ირაკლი ჯანყარაშვილი

PUBLICIST.GE-ის დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი