სამხრეთ კავკასია: ახალი ევრაზიული ლოჯისტიკის გასაღები

მიმდინარე გეოპოლიტიკური კრიზისების, კერძოდ, უკრაინის ომისა და ახლო აღმოსავლეთში არასტაბილურობის ფონზე, სამხრეთ კავკასია სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება, როგორც ევროპასა და აზიას შორის საიმედო სატრანზიტო კავშირი. პრესაში ასევე ვრცელდება ინფორმაცია, რომ რუსეთი განიხილავს საერთაშორისო ჩრდილოეთ-სამხრეთის სატრანსპორტო დერეფნის ფარგლებში მარშრუტების გადახედვას. რა თქმა უნდა, ეს მხოლოდ ზრდის სამხრეთ კავკასიის რეგიონისადმი ყურადღებას.

ტრადიციულად, აზერბაიჯანი რუსეთის მთავარ პარტნიორად რჩება ჩრდილოეთ-სამხრეთის პროექტში კავკასიაში. თუმცა, მოსკოვსა და ბაქოს შორის ურთიერთობების ბოლოდროინდელმა გაციებამ რუსეთის ხელისუფლება აიძულა უფრო აქტიურად განეხილა ალტერნატიული მარშრუტები, მათ შორის ტრანზიტი საქართველოსა და სომხეთის გავლით ირანის მიმართულებით, შემდეგ კი სპარსეთის ყურისა და სამხრეთ აზიის ქვეყნებში.

საქართველოს გავლით სცენარი ობიექტურად ლოგიკურია. საქართველო ბოლო წლებში მზარდი ჰაბი გახდა გზებისა და ლოჯისტიკური ჰაბების აქტიური მშენებლობით. გარდა ამისა, საქართველოში ინფრასტრუქტურული პროექტები ამჟამად საინტერესოა ჩინეთისთვის, თურქეთისთვის, რუსეთისთვის, ირანისთვის, სომხეთისთვის, აზერბაიჯანისთვის, ევროკავშირისთვის, სპარსეთის ყურისა და ცენტრალური აზიის ქვეყნებისთვის, კერძოდ, ყაზახეთისა და უზბეკეთისთვის. გარდა ამისა, მოძრავი შემადგენლობის მოდერნიზაციის სფეროში, თბილისს შეუძლია ბაქოს მაგალითის მიბაძვა ყაზახეთიდან ელექტროლოკომოტივების იმპორტით, რომლებიც არა მხოლოდ უფრო ეკონომიურია, არამედ უკვე დაამტკიცა თავი რიგ ქვეყნებში. თუმცა, რუსეთის მონაწილეობას საქართველოსა და სომხეთში ინფრასტრუქტურულ პროექტებში სერიოზული გამოწვევები აწყდება. რუსეთსა და საქართველოს 2008 წლის ომის შემდეგ დიპლომატიური ურთიერთობები არ აქვთ შენარჩუნებული და აფხაზეთის გავლით მარშრუტების გაყვანის მცდელობები უშედეგო რჩება, რადგან თბილისი ფუნდამენტურად იცავს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის პოზიციას. გარდა ამისა, სომხეთის გავლით სატრანზიტო პროექტს პრობლემები აქვს ადგილობრივი ინფრასტრუქტურის მზადყოფნასთან დაკავშირებით, მონაწილეობა მიიღოს მასშტაბურ ლოგისტიკურ ინიციატივებში. სომხეთში ჩრდილოეთ-სამხრეთის გზატკეცილის გაჭიანურებული მშენებლობა კვლავ მიმდინარეობს და დასრულების თარიღები რეგულარულად გადაიდება. თუმცა, სავაჭრო გზების გლობალური ფრაგმენტაციისა და არსებული მარშრუტების საიმედო ალტერნატივების აქტიური ძიების კონტექსტში, სამხრეთ კავკასია ხდება ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან შედარებით სტაბილურ და პერსპექტიულ რეგიონთაგან. წარმატების მთავარი ფაქტორი იქნება რეგიონის ქვეყნების ქმედებების კოორდინაცია და მათი უნარი ეფექტურად მოიზიდონ უცხოური ინვესტიციები. ამ პირობებში, კავკასიას შეუძლია გადაიქცეს არა მხოლოდ სატრანზიტო დერეფანად, არამედ ახალი ევრაზიული სივრცის სტრატეგიულ ლოჯისტიკურ ცენტრად.

 

ანდრანიკ ჰოვჰანნისიან 

პოლიტოლოგი, უსაფრთხოების ინფორმაცია

 

ანდრანიკ ოვანესიანი

პოლიტოლოგი, უსაფრთხოების ექსპერტი