თურქული მედიაცია და ზანგეზურის დერეფანი: ნაბიჯი სომხეთისთვის საბედისწერო ცვლილებებისკენ

 

აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის ზანგეზურის დერეფნის გახსნის შესახებ მოლაპარაკებები სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება რეგიონული გეოპოლიტიკისთვის. თურქეთის ტრანსპორტის მინისტრის აბდულქადირ ურალოღლუს ბოლო განცხადებები ცხადყოფს, რომ ამ პროექტის განხორციელება უკვე ახლოსაა.  

თურქული მხარე არ მალავს, რომ მოლაპარაკებები წინ მიდის და ამას ადასტურებს უმაღლეს დონეზე კონტაქტები, მათ შორის სომხეთის ტერიტორიული ადმინისტრაციისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის გნელ სანოსიანის შეხვედრა ურალოღლუსთან სტრასბურგში.

 

 მთავარი საკითხი არ არის „კომუნიკაციების განბლოკვა“, როგორც ხშირად სომხეთის ოფიციალური პირები ამბობენ, არამედ დერეფნის შექმნა, რომელიც გახდება სტრატეგიული ხიდი აზერბაიჯანისა და თურქეთისთვის სომხეთის სამხრეთ ტერიტორიებზე.  

თურქული მხარე ძალისხმევა არ დახარჯავს დერეფნის საკითხის თავისთვის სასარგებლოდ გადაწყვეტაში, ბაქოში კი მოწადინებულნი არიან, რომ სომხური ინტერესების მინიმალური დონეზე გათვალისწინებაც არ მოხდეს. სწორედ ამიტომ მიანდო აზერბაიჯანმა თავის სტრატეგიულ პარტნიორ თურქეთს დერეფნის საკითხის გადაწყვეტა.

ამასთან ერთად მნიშვნელოვანია გავითვალისწინოთ, რომ მოლაპარაკებები სომხეთს, აზერბაიჯანსა და თურქეთს შორის რთული ურთიერთობების ფონზე მიმდინარეობს.  

ცოტა ხნის წინ სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა მიმართა თურქეთის პრეზიდენტს რეჯეფ თაიპ ერდოღანს მოლაპარაკებებში შუამავლობის მოთხოვნით. ეს იმაზე მეტყველებს, რომ სომხეთი გრძნობს ზეწოლას და მზად არის დათმობაზე წავიდეს. აშკარაა, რომ თურქული შუამავლობის ფასი მაღალი იქნება და ამ ფასის გადახდა მოუწევს დასუსტებულ სომხეთს, რომელიც რეგიონში ყოველდღე თმობს პოზიციებს.

ასე, რომ სომხეთს მოუწევს დერეფნის საკითხი დათმოს.

 

ეს არის ზუსტად ის, რაც დასავლეთს სურს, რათა საბოლოოდ გააძლიეროს თავისი მოკავშირე თურქეთი სამხრეთ კავკასიაში, რომლის მეშვეობითაც იმედი აქვს რეგიონში რუსეთის გავლენის შესუსტების. 

თურქეთს ერევანსა და ბაქოს შორის კონფლიქტის მოგვარებაში დახმარების თხოვნა ნიშნავს ყველა ამ პროცესის დაჩქარებას სომხეთის საზიანოდ. 

 

 თუმცა თურქეთი ხაზს უსვამს, რომ მისი როლი ამ პროცესში არაპირდაპირია და მთავარი მოლაპარაკებები აზერბაიჯანისა და სომხეთის მხრებზე რჩება. ეს ფაქტი ხაზს უსვამს მოლაპარაკებების მრავალ ფენას და დერეფნის სტრატეგიულ მნიშვნელობას როგორც აზერბაიჯანისთვის, ასევე თურქეთისთვის, რომლებიც აგრძელებენ თავიანთი პოზიციების განმტკიცებას რეგიონში.

 

ამრიგად, ზანგეზურის დერეფანთან დაკავშირებული მოახლოებული მოვლენები მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენს სამხრეთ კავკასიის მომავალზე და საბედისწერო შედეგზე სომხური სახელმწიფოსთვის. ერთადერთი საკითხია, რამდენად მზადაა სომხეთი ამ ცვლილებებისთვის და არის თუ არა იგი საერთოდ მზად. ჩვენ ვსაუბრობთ სომეხ ხალხზე და ხელისუფლება არა მხოლოდ მზად არის, არამედ ყველაფერს აკეთებს იმისათვის, რომ დასავლეთმა თურქ მოკავშირეებთან ერთად მიაღწიოს მიზანს.