I. ფაქტი, საიდანაც ყველაფერი იწყება

2026 წლის 19 სექტემბერს პირმა, რომელსაც სისხლის სამართლის საქმეში №092181023004 არანაირი საპროცესო სტატუსი არ აქვს არც ბრალდებულის, არც დაზარალებულის, არც წარმომადგენლის სოციალურ ქსელში გამოაქვეყნა გამოძიების მასალები და გამოაცხადა, რომ გამართავს ბრიფინგს და საჯაროდ დაასახელებს საქმის ყველა მონაწილეს.

აქ ერთი კითხვა ტექნიკური კითხვა ჩნდება: საიდან აქვს მასალა ადამიანს, რომელსაც მასზე კანონიერი წვდომა არ გააჩნია?

გამოძიების მასალა ჰაერში ნამდვილად არ დაფრინას. მას კონკრეტული მფლობელთა წრე ჰყავს და ამ წრეს კონკრეტული საზღვარი აქვს. თუ მასალა ამ წრის გარეთ აღმოჩნდა, ეს ნიშნავს, რომ ვიღაცამ ის გაიტანა.

II. ვინ არის ამ საქმეში გაფრთხილებული

ამ კითხვას აზრი მხოლოდ მაშინ აქვს, როცა ცნობილია, ვის რა აკრძალვა აქვს.

გაუხმაურებლობის ვალდებულება კანონით დადგენილი წესით განემარტათ ბრალდებულებს ანა და ლანა ქაჯაიებს, რომელთაც გამოძიება თაღლითობასა და დოკუმენტის გაყალბებას ედავება და მათ ადვოკატებს, ზაზა ხატიაშვილსა და რობერტ გრიგალაშვილს. გაფრთხილების ფაქტი თავად მათ დაადასტურეს საჯაროდ, ეთერში.

ამის მიუხედავად, თვეების განმავლობაში ვხედავთ ერთსა და იმავე ხაზს: კერძო ქონებრივი დავის პოლიტიკურ სიბრტყეში გადატანას, ლაივებს უწყებების შენობებთან, საგამოძიებო და სასამართლო ინსტიტუტების სისტემურ დისკრედიტაციას და მოწმეებზე ზემოქმედებას მათ შორის დისციპლინური საჩივრებით იმ ადვოკატების მიმართ, რომლებიც ამ საქმეზე ჩვენების მიცემის შემდეგ გახდნენ მოწმეები.

ე.ი. საქმე გვაქვს არა ცალკეულ ემოციურ გამოხტომებთან, არამედ თანმიმდევრულ ხაზთან, რომელსაც ავტორი და მიზანი აქვს. 12 სექტემბრის სატელევიზიო სიუჟეტი გამოძიების მასალებითა და ფარული ჩანაწერებით ამ ხაზის კულმინაცია იყო.

III. მეორედ, სხვა ხელით და რატომ არის ესეც გახმაურება

19 სექტემბრის ეპიზოდი პირველი არ არის. 12 სექტემბერს იმავე საქმის მასალები ეთერში გავიდა ბრალდებულებმა და მათმა ადვოკატებმა თავად თქვეს, რომ პროკურატურამ გააფრთხილა და საქმეზე საუბრის უფლება არ აქვთ. შვიდი დღის შემდეგ იგივე მასალა კვლავ საჯაროა. ოღონდ სხვისი ხელით.

და აქ საჭიროა ერთი რამ ითქვას პირდაპირ, რადგან სწორედ ამაზეა აგებული მთელი კონსტრუქცია.

გახმაურება მეტყველების აქტი არ არის. ეს შედეგია. კანონი კრძალავს არა იმას, რომ პირმა პირადად წარმოთქვას საქმის მასალა, არამედ იმას, რომ ეს მასალა გასაჯაროვდეს. ვინც აკრძალვის შემდეგ დოკუმენტს სხვას გადასცემს იმ განზრახვით, რომ ის გამოქვეყნდეს, მან უკვე გაახმაურა უბრალოდ ხმად სხვისი ხმა გამოიყენა. მიკროფონის შეცვლა ქმედებას არ ცვლის.

მეტიც: პირი, რომელსაც საქმეზე წვდომა არ აქვს, სპონტანურად ვერ გამოაქვეყნებს იმას, რაც არ ჰქონია. ე.ი. გამოქვეყნებას წინ უსწრებს გადაცემა, გადაცემას კი გადაწყვეტილება, რომ ეს გამოქვეყნდეს. სწორედ ეს გადაწყვეტილება არის ქმედების ბირთვი და მას ავტორი ჰყავს. მასალა თავისით არ გადადის ერთი ხელიდან მეორეში და ჭიშკარს თავისით არ გამოივლის.

აქედან მარტივი შედეგი გამომდინარეობს: პასუხისმგებლობას ვერც ერთი რგოლი ვერ დააღწევს. ის, ვინც მასალა გადასცა, აკრძალვის უშუალო დამრღვევია და აქ სულ ერთია, საკუთარი ტუჩებით თქვა თუ სხვას ათქმევინა. ის, ვინც გამოაქვეყნა, ქმედების შემსრულებელია და ვალდებულია ახსნას, ვისგან, როდის და რა მითითებით მიიღო დოკუმენტი. ხოლო ის, ვინც ამ სქემას ორგანიზებას უწევს, პასუხს აგებს არა ერთ ეპიზოდზე, არამედ მექანიზმზე.

„მე ხომ არაფერი მითქვამს“ იურიდიული არგუმენტი არ არის. ეს ალიბის მცდელობაა და ის მხოლოდ მაშინ მუშაობს, თუ არავინ იკითხა, საიდან გაჩნდა დოკუმენტი მესამე პირთან.

აი, რატომ არის საშიში აქ ფორმალური მიდგომა. თუ დაშვებული იქნება, რომ გაფრთხილება მხოლოდ პირად გამოსვლას კრძალავს, მაშინ აკრძალვა სულ ერთ ხაზში იშლება: ყოველთვის მოიძებნება ვინმე, ვისაც გაფრთხილება არ მიუღია. დღეს ერთი, ხვალ მეორე. ბრალდებული დუმს, მასალა კი ყოველ კვირას საჯაროა. ეს დუმილი არ არის ეს დელეგირებაა.

ორჯერ გამეორებული მექანიზმი შემთხვევითობა აღარ არის. ერთი და იგივე საქმე, ერთი და იგივე ტიპის მასალა, ერთი და იგივე სამიზნეები და ყოველ ჯერზე ახალი პირი ეკრანის წინ ეს კონსტრუქციაა, რომელშიც შემსრულებელი ცვალებადია, ხოლო ინტერესი მუდმივი. და როცა შემსრულებელი იცვლება, ხოლო ბენეფიციარი არა, კითხვა უკვე აღარ დგას ისე, თუ ვინ ილაპარაკა. კითხვა დგას ისე: ვისთვის ილაპარაკეს.

IV. ვინ დგას დღეს კამერის წინ

ამჟამად ეს ტვირთი ირაკლი ტორუამ აიღო.

იგი საქმეში ნეიტრალური დამკვირვებელი არ არის. ჩემთვის ცნობილი გარემოებებით, იგი ამ დავის საგანთან ფინანსურად დაინტერესებული პირია; იგი ესწრება სასამართლო სხდომებს და არსებობს ფოტომასალა, რომელიც მის იქ ყოფნას ადასტურებს. ე.ი. საქმე გვაქვს არა შემთხვევით ადამიანთან, რომელსაც უცებ „ხელში ჩაუვარდა“ დოკუმენტები, არამედ პირთან, რომელსაც ამ დავის შედეგში საკუთარი ინტერესი აქვს და რომელიც დღეს მასალის გამტანის ფუნქციას ითავსებს.

ეს განაწილება მნიშვნელოვანია. ადვოკატებს ზაზა ხატიაშვილსა და რობერტ გრიგალაშვილს კანონით აქვთ აკრძალული საქმის მასალების გავრცელება. მათ ეს აკრძალვა განემარტათ. ხოლო პირი, რომელიც ფორმალურად გაფრთხილებული არ არის, ამ აკრძალვის მიღმა დგას და სწორედ ამიტომ არის იგი მოხერხებული. სქემა ზუსტად იმ ადგილას ათავსებს მას, სადაც აკრძალვა „არ სწვდება“.

მე აქ არავის ვადანაშაულებ და დასკვნას არ ვაკეთებ. ვაფიქსირებ მხოლოდ იმას, რაც ჩანს: მასალა ეკუთვნის დახურულ წრეს; გამომქვეყნებელი ამ წრეში არ შედის; მაგრამ ინტერესით შედის. ამ სამი წინადადების ერთად წაკითხვა უკვე საკმარისია იმისთვის, რომ კითხვა არა ბრიფინგის შინაარსზე, არამედ მის წარმომავლობაზე დაისვას.

V. რატომ არის გამოცხადებული ბრიფინგი თავად ინფორმაცია

ადამიანი, რომელსაც მასალა კანონიერად აქვს და სიმართლე აქვს სათქმელი, წინასწარ არ აფრთხილებს, რომ „დაასახელებს ყველას“. ის უბრალოდ მიაქვს დოკუმენტი ან ჟურნალისტთან, ან საგამოძიებო ორგანოში.

წინასწარი გამოცხადება სხვა ჟანრია. ის ადრესატს ტოვებს დროს არა იმისთვის, რომ მოემზადოს ბრიფინგისთვის, არამედ იმისთვის, რომ დაფიქრდეს. ეს ტექნიკა ამ საქმეში ახალი არ არის: დისციპლინური საჩივრები მოწმეებისა და დაზარალებულის ადვოკატების მიმართ, ეთერები სახელებითა და გვარებით, ლაივები უწყებების შენობებთან და ყველა მათგანი სასამართლო განხილვის წინ.

დასახელება აქ დასჯის ფორმაა. ბრიფინგი კი მისი განრიგი.

VI. კითხვა, რომელიც ჟურნალისტმა პირველი უნდა დასვას

არა „რას იტყვის ის ბრიფინგზე“, არამედ: ვინ არის ის ამ საქმეში და საიდან აქვს დოკუმენტი?

სამი ელემენტარული კითხვა, რომელიც ნებისმიერ ასეთ მასალამდე უნდა დაისვას: ვინ გადასცა? როდის? რა მიზნით? თუ სამივეზე პასუხი არ არსებობს, ეს მასალა არ არის ეს გავრცელების ოპერაციაა, რომელშიც რედაქციას მხოლოდ არხის ფუნქცია ეკისრება.

და თუ გამომქვეყნებელი დავის შედეგში ქონებრივად ან ფინანსურად არის დაინტერესებული, მაშინ მისი გამოსვლა ინფორმაციის გავრცელება აღარ არის ის თავად დავის ინსტრუმენტია.

VII. მიმართვა საქართველოს გენერალურ პროკურატურას

ამ ტექსტის დანიშნულება მხოლოდ კონსტატაცია არ არის.

აღწერილი გარემოებები გაფრთხილების პირობებში გამოძიების მასალების არაერთგზის გასაჯაროება, ამ მასალების მესამე პირისთვის გადაცემა და მისი ხელით გავრცელება, ასევე საჯაროდ გამოცხადებული განზრახვა, რომ ეს გაგრძელდება და საქმეში მონაწილე პირები სახელდებით დასახელდებიან ატარებს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით დანაშაულად შერაცხული ქმედების ნიშნებს და მიუთითებს იმაზე, რომ საქმე გვაქვს ერთეულ ექსცესთან კი არა, პირთა ჯგუფის კოორდინირებულ მოქმედებასთან, სადაც ფუნქციები გამიჯნულია: ერთი ინახავს მასალას, მეორე გადასცემს, მესამე აქვეყნებს.

საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის თანახმად, გამოძიების დაწყების საფუძველია დანაშაულის შესახებ ინფორმაცია, მათ შორის ის, რაც საჯაროდ გახდა ცნობილი. ამ ტექსტში მოყვანილი გარემოებები საჯაროა და გადამოწმებადი პოსტები, ვიდეომიმართვა, სატელევიზიო სიუჟეტი და მათი გამოქვეყნების თარიღები ობიექტურად ფიქსირდება.

შესაბამისად, საქართველოს გენერალურ პროკურატურას მივმართავ მოწოდებით:

დაიწყოს გამოძიება იმ ფაქტზე, რომ გაუხმაურებლობის შესახებ კანონით დადგენილი წესით გაფრთხილების მიუხედავად, სისხლის სამართლის საქმის მასალები არაერთგზის გასაჯაროვდა;

დადგინდეს მასალის გავრცელების სრული ჯაჭვი: ვისგან, ვის, როდის და რა მითითებით გადაეცა დოკუმენტები, და არა მხოლოდ ის, ვინ წარმოთქვა ისინი ბოლო რგოლში;

შეფასდეს, ხომ არ არის სახეზე პირთა ჯგუფის მიერ, წინასწარი შეთანხმებით ჩადენილი ქმედება, მათ შორის მოწმეებზე ზემოქმედებისა და მართლმსაჯულებისთვის ხელის შეშლის კუთხით;

და კანონით დადგენილი წესით მიეცეს პასუხისგებაში ყველა პირი, ვისი ჩართულობაც გამოძიებით დადასტურდება განურჩევლად სტატუსისა, პროფესიისა და საჯარო ხმის სიმაღლისა.

ეს არ არის ერთი მხარის ინტერესის დაცვის მოთხოვნა. აკრძალვა, რომელიც შერჩევით მოქმედებს, აკრძალვა აღარ არის. და თუ დღეს დადგინდება, რომ გაუხმაურებლობის ვალდებულების გვერდის ავლა შესაძლებელია სხვისი ხელის გამოყენებით, ხვალ ეს წესი ყველა საქმეზე იმუშავებს და ყველა მოწმის, დაზარალებულისა და ბრალდებულის წინააღმდეგ თანაბრად.