მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ აშშ - მ უფრო ღრმა ჩარევა დაიწყო ახლო აღმოსავლეთის საქმეებში.  

ამ დროს კი მსოფლიოს მაშტაბით ნავთობზე მოთხოვნა სულუფრო იზრდება.

გარდა ამისა, ჩნდება კითხვა ასობით ათასი ებრაელი ლტოლვილის ბედის შესახებ. ეს ორი თემა გახდა საფუძველი აშშ-ს შემდგომი პოლიტიკისთვის ახლო აღმოსავლეთში.

 

1945 წელს შეერთებულმა შტატებმა უსაფრთხოების გარანტიები მისცა საუდის არაბეთს ევროპის, აზიისა და თავად ამერიკისთვის ნავთობის სტაბილური მიწოდების სანაცვლოდ (ამერიკელებმა დაიწყეს ნავთობის მოპოვების შემცირება ახლო აღმოსავლეთის სასარგებლოდ). ისრაელის სახელმწიფოდ ჩამოყალიბებიდან მალე (მაგრამ არა მაშინვე) შეერთებული შტატები პასუხისმგებლობას იღებდა ისრაელის უსაფრთხოებაზე.

თავის მხრივ, რეგიონის ქვეყნებმა დაიწყეს შეერთებულ შტატებთან, როგორც ერთადერთ გარე არბიტრთან, დიალოგის არხების გაჭრა.

რამაც ამერიკას დიდი ფინანსური სარგებელი მოუტანა.

 

თუმცა სხვადასხვა პერიოდის განმავლობაში, აშშ-ის ახლო აღმოსავლეთის პოლიტიკის ზოგიერთი აქცენტი შეიცვალა, გაჩნდა ახალი საკითხები და პრობლემები, ხოლო სხვებმა, პირიქით, დაკარგეს აქტუალობა.

 

მაგალითად, ცივი ომის დროს ამერიკელებისთვის მნიშვნელოვანი ამოცანა იყო საბჭოთა გავლენის წინააღმდეგ ბრძოლა.

რეგიონში სსრკ - ს მთავარ დასაყრდეს

(ლიბია, ერაყი, სირია და სამხრეთ იემენი) წარმოადგენდა, რომლებიც იყენებდნენ სამხედრო და ტერორისტულ მეთოდებს თავიანთი პოლიტიკის განსახორციელებლად.

 

1973 წლის არაბეთ-ისრაელის ომისა და არაბული ნავთობის ემბარგოს შემდეგ გაჩნდა პრობლემა კონფლიქტის გრძელვადიანი მოგვარების გზების ძიების - ასე დაიწყო სამშვიდობო პროცესი. ამავდროულად დღისწესრიგში დადგა ახლო აღმოსავლეთში სიტუაციის სტაბილიზაციის ამოცანაც.

 

1970-იანი წლების დასასრული აღინიშნა ისლამური ფუნდამენტალიზმის ზრდით, რამაც გამოიწვია რევოლუცია ირანში და იქ თეოკრატიული მმართველობის ჩამოყალიბება, რომლის მთავარი მიზნები გამოცხადდა რეგიონში ზომიერი რეჟიმების წინააღმდეგ ბრძოლა და ისრაელის განადგურება. 

მას შემდეგ ამერიკის ერთ-ერთი მთავარი მიზანი გახდა ირანის შეკავება, მისი ბირთვული პროგრამის შეზღუდვა და რეფორმისტული პოლიტიკური ძალების მხარდაჭერა.

 

ამ მიზნის გამო შეერთებულმა შტატებმა მხარი დაუჭირა ერაყს ირანთან ომში 1980-იან წლებში, მაგრამ შეაჩერა ერაყის აგრესია ქუვეითის წინააღმდეგ 1990-იან წლებში.

 

 ამჟამად აშშ-ს პოლიტიკა ახლო აღმოსავლეთში ატარებს შემდეგ მიზნებსა და ამოცანებს:

 

 ისრაელის უსაფრთხოების გარანტია.

 

 პალესტინა-ისრაელის სამშვიდობო პროცესის ხელშეწყობა.

 

 ევროპასა და აზიაში ნავთობის სტაბილური მიწოდების უზრუნველყოფა.

 

 ირანის როლისა და გავლენის შეზღუდვა, მისი ბირთვული სარაკეტო იარაღის შექმნის გამოკლებით.

 

სირიაში ასადის ხელისუფლებიდან წასვლა.

 

ტერორისტული ჯგუფებისა და ორგანიზაციების განადგურება.

 

ირაკლი ჯანყარაშვილი