ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე სამხედრო კონფლიქტი უკვე სერიოზულად აისახება გლობალურ ენერგეტიკულ ბაზარზე და მისი ეფექტი ევროპაში უახლოეს პერიოდში კიდევ უფრო გამძაფრდება. ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს (IEA) შეფასებით, ნავთობის მიწოდება მკვეთრად შემცირებულია, რაც ინფლაციის ზრდასა და ეკონომიკური განვითარების შენელებას გამოიწვევს.

IEA-ის ხელმძღვანელის, ფათიჰ ბიროლის განცხადებით, კონფლიქტის დაწყებიდან დღემდე მსოფლიო ბაზრიდან უკვე ამოღებულია 12 მილიონ ბარელზე მეტი ნავთობი. ძირითადი მიზეზი ირანის მიერ რეგიონში ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე განხორციელებული შეტევები და ჰორმუზის სრუტეში გემების გადაადგილების შეფერხებაა ეს სრუტე კი მსოფლიო ნავთობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სატრანზიტო არტერიაა.

ექსპერტების პროგნოზით, აპრილში ვითარება კიდევ უფრო დამძიმდება. თუ მარტში ევროპაში ნაწილობრივ შენარჩუნდა მიწოდება, რადგან ტვირთები კონფლიქტის დაწყებამდე იყო შეკვეთილი, აპრილიდან უკვე მოსალოდნელია რეალური დეფიციტი. განსაკუთრებით მწვავე შეიძლება აღმოჩნდეს დიზელისა და ავიაციური საწვავის ნაკლებობა.

ბიროლის განცხადებით, მიმდინარე კრიზისი შესაძლოა ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე მძიმე ენერგეტიკულ შოკად იქცეს. მისი შეფასებით, არსებული ვითარება შეიძლება ერთდროულად აღემატებოდეს 1973 და 1979 წლების ნავთობის კრიზისებს, ასევე 2022 წლის რუსული გაზის კრიზისსაც.

ენერგეტიკული ბაზრის დესტაბილიზაციის ფონზე, IEA უკვე განიხილავს სტრატეგიული რეზერვებიდან დამატებითი ნავთობის გამოშვების შესაძლებლობას. აღსანიშნავია, რომ ბოლო წლებში ბაზრის დასასტაბილურებლად წევრმა ქვეყნებმა უკვე გამოიყენეს რეკორდული მოცულობა დაახლოებით 400 მილიონი ბარელი.

სპეციალისტების ინფორმაციით, ახლო აღმოსავლეთში დაზიანებულია ათობით მნიშვნელოვანი ენერგეტიკული ობიექტი, რაც მიწოდების აღდგენას კიდევ უფრო გააჭიანურებს. ეს კი ნიშნავს, რომ ენერგორესურსებზე ფასების ზრდა და ეკონომიკური ზეწოლა ევროპაზე შესაძლოა ხანგრძლივი გახდეს.

მოსალოდნელია, რომ ენერგეტიკული კრიზისი პირდაპირ აისახება ევროპის ეკონომიკაზე:

გაიზრდება საწვავისა და ტრანსპორტის ხარჯები

გაძვირდება ელექტროენერგია და წარმოება

დაჩქარდება ინფლაცია

შენელდება ეკონომიკური ზრდა

ანალიტიკოსები უკვე საუბრობენ, რომ ევროპა შედის ახალ, რთულ ენერგეტიკულ ფაზაში, სადაც პოლიტიკურ და სამხედრო ფაქტორებს გადამწყვეტი მნიშვნელობა ექნება.